بررسی مسائل اقتصاد ایران

بررسی مسائل اقتصاد ایران

بی‌ثباتی نرخ ارز و درآمدهای مالیاتی واردات: شواهدی از اقتصاد ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران
3 استادیار گروه علوم اقتصادی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
10.30465/ce.2026.54492.2097
چکیده
مالیات بر واردات، یکی از مهم‌ترین منابع اصلی درآمد دولت است که اهداف متعددی را دنبال می‌کند؛ از جمله ایجاد درآمد برای دولت، کنترل جریان کالاها و.... با توجه به اهمیت این نوع مالیات برای اقتصاد ایران و اثرپذیری آن از نااطمینانی نرخ ارز، هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر بی‌ثباتی نرخ ارز بر میزان جذب درآمدهای مالیاتی واردات در اقتصاد ایران طی دوره 1403-1371 است. بدین منظور از رویکرد رگرسیون فازی بهره برده شده است که قابلیت مناسبی در شرایط نااطمینانی و مدل-بندی روابط بین متغیرهایی که دارای ابهام و نااطمینانی هستند، دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نااطمینانی نرخ ارز با ضریب فازی (0041/0، 3247/0-)، یک عامل مخرب و غیرقابل پیش‌بینی بر جذب درآمدهای مالیات بر واردات در اقتصاد ایران است. در راستای کاهش اثرات مخرب نااطمینانی نرخ ارز بر درآمدهای مالیاتی واردات، پیشنهاد می‌شود دولت با اتخاذ سیاست‌های ارزی پیش‌بینی‌پذیر و ثبات‌بخش، ضمن حفظ انگیزه تجار، از کاهش درآمدهای گمرکی جلوگیری کند. همچنین، توسعه تولیدات غیرنفتی، تسهیل واردات نهاده‌ها و فناوری، کنترل تورم و تنوع‌بخشی به منابع مالیاتی، پایداری درآمدهای عمومی را تضمین خواهد کرد. این اقدامات منجر به گسترش حجم تجارت، بهره‌گیری از اثرات مقیاس و تقویت پایدار درآمدهای مالیاتی گمرکی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Exchange Rate Instability and Import Tax Revenues: Evidence of the Iranian Economy

نویسندگان English

Mostafa Elmimoghaddam 1
Mostafa Shokri 2
Zana Mozaffari 3
1 Assistant Professor, Department of Economics, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Management and Economics, Lorestan University, Khorramabad, Iran
3 Assistant Professor of Economics, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
چکیده English

Tax on imports is one of the most important sources of government revenue that pursues several goals, including generating revenue for the government, controlling the flow of goods etc. Given the importance of this type of tax for the Iranian economy and its impact on exchange rate uncertainty, the main objective of the present study is to investigate the effect of exchange rate uncertainty on the amount of tax absorption on imports in the Iranian economy during the period 1992-2024. For this purpose, a fuzzy regression approach has been used, which has a good ability in uncertain conditions and modeling relationships between variables that are ambiguous and uncertain. The findings showed that exchange rate uncertainty with a fuzzy coefficient of (-0.3247 , 0.0041) is a destructive and unpredictable factor on the absorption of tax revenues on imports in the Iranian economy. In order to reduce the destructive effects of exchange rate uncertainty on import tax revenues, it is suggested that the government, by adopting predictable and stabilizing exchange rate policies, prevent the reduction of customs revenues while maintaining traders’ motivation.

کلیدواژه‌ها English

Import
Import tax
Exchange rate uncertainty
Iranian economy
Fuzzy logic

  • تاریخ دریافت 09 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 23 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 25 مرداد 1405