2021-09-28T09:02:00Z
https://economics.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=308
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
نگرش سیستمی و مفهوم آنتروپی در اقتصاد
سیما
انصاری فرد
در دهههای اخیر، رویکرد کلینگر و یا رویکرد سیستمی در نحوة نگرش پژوهشگران در زمینههای گوناگون علمی تأثیرگذار بوده است. در این رویکرد کلینگر، مدلها، اصول، و قوانینی یافت میشوند که، بدون توجه به نوع خاص عناصر متشکل و روابط و نیروهای بینعنصری، بر سیستمهای عمومی حاکماند. یکی از این قوانین جهانشمول از دیدگاه سیستمی، قانون دوم ترمودینامیک است و آنتروپی، از مهمترین خاصیت سیستمهای فیزیکی و مفهومی برآمده از قانون دوم ترمودینامیک، ویژگیای است که نهتنها در سیستمهای فیزیکی، بلکه در سیستمهای زنده، اجتماعی، و حتی اقتصادی نیز وجود دارد. حضور مفهوم آنتروپی در ادبیات اقتصاد نیز از نوعی تفکر سیستمی برخاسته است. در این مقاله پس از تشریح مفاهیم سیستمی و آنتروپی، نگرشی نوین به مفهوم آنتروپی در اقتصاد با استفاده از رهیافتی سیستمی تبیین شده است.
Systematical View
General System Theory
the Science of Control and Communication
Entropy
Economic Sustainability
Economic Entropy
2015
03
01
17
34
https://economics.ihcs.ac.ir/article_684_e47e87cfe3a54b69eaeb1295ec41f5a9.pdf
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
چهارچوبی تحلیلی در نظریۀ توسعه: فرهنگ، قدرت و نابرابری
حسین
راغفر
مرجان
فدوی اردکانی
چکیده این مقاله کوششی است برای فراهمآوردن چهارچوبی تحلیلی به منظور درک فرآیند و علل کامیابیها و ناکامیهای الگوهای توسعه. به این منظور، با بهرهگیری از رویکردی میانرشتهای، نقش عوامل فرهنگ، قدرت، و نابرابری ـکه خود محصول تعامل دو عامل نخست استـ در توسعۀ جوامع مورد مطالعه قرارگرفتهاست. اصول نظری این مطالعه مبتنی بر تلفیقی از روششناسی نهادگرا، تحلیل گفتمان و تحلیل گفتمان انتقادی است. در بخش ارائۀ چهارچوب تحلیلی نیز از رویکردی میانرشتهای و تلفیقی از نظریات سیاسی، جامعهشناسی و اقتصاد بهره گرفته شده است. از جمله نتایج این مطالعه میتوان به موارد زیر اشاره کرد: 1. بیتوجهی به زمینههای فرهنگی بسترساز توسعه یا به عبارتی نهادهای غیررسمی و نیز پیادهکردن سیاستهای توسعهای مغایر با اصول فرهنگی و ارزشی جامعه از عوامل مهم مخلّ دستیابی به توسعه محسوبمیشوند. 2. چنانچه طی فرآیند توسعه و در اثر سیاستگذاریهای توسعهای، نابرابری در هر یک از اَشکال خود افزایشی بیرویه داشته باشد، به طور مستقیم و غیرمستقیم موانعی جدی در ادامۀ پیشرفت و نزدیکشدن به اهداف توسعه ایجاد خواهد شد. 3. رشد تناقضات فرهنگی و نابرابری در جامعه به دلیل ایجاد اَشکال مختلف مقاومت مانع از همافزایی نیروهای جامعه جهت بهرهبرداری بهینه از ظرفیتهای جامعه خواهد شد. 4. قدرت چه در قالب نظام سیاسی چه در قالب فضای هژمونیک و ارزشی، تأثیر بسیاری بر مقولات فرهنگ، نابرابری و مقاومت دارد و بدینترتیب از طرق گوناگون با توسعه در ارتباط است.
Development
Culture
Inequality
institutions
2015
03
01
91
115
https://economics.ihcs.ac.ir/article_796_4d45b4548c4fce788eb9d8400ae0279b.pdf
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
ظرفیت نظریة اقتصاد سیاسی قانون اساسی جهت انضباطبخشی مدیریت بخش عمومی
یدالله
دادگر
اقتصاد سیاسی قانون اساسی شعبة جدیدی از اقتصاد بخش عمومی، بهویژه انتخاب عمومی، است. این نظریه به تحلیل اقتصادی قوانین و نهادهای اساسی و اصلاح آنها میپردازد تا با کمک آن چهارچوبهایی برای حاکمان ایجاد شود که در نتیجة آن نتوانند به منافع عمومی آسیب برسانند. برخی، بر اساس رویکرد سنتی نظریة اقتصاد سیاسی قانون اساسی، نقش و اثرگذاری آن را محدود به فضاهای خاصی از مدیریت عمومی میدانند و آن را در همة عرصههای مدیریت بخش عمومی کارساز نمیدانند. این مقاله ضمن بررسی نظریة اقتصاد سیاسی قانون اساسی، با گسترش این نظریه به عرصههای روششناختی و معرفتشناختی تکثری، به ظرفیتسنجی آن بهمنظور پوشش فضاهای مختلف میپردازد و نشان میدهد که رویکرد گسترشیافتة این نظریه قابلیت انضباطبخشی به مدیریتهای گوناگون بخش عمومی را دارد. یافتههای این مقاله میتواند بهویژه برای اصلاح نهادها و قواعد اساسی در کشورهایی مانند ایران، که دشواریهای اساسی مدیریتی در بخش عمومی دارند، راهگشا باشند.
constitutional political economy
theory potentiality
managerial discipline
reforming the basic rules
2015
03
01
65
89
https://economics.ihcs.ac.ir/article_686_0928b5865a17b78ecc94d26638928607.pdf
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
کالبدشکافی شش تورم لجام گسیخته در جهان بررسی تطبیقیِ زمینهها، علل، آثار و پیامدها
احمد
کتابی
چکیده تورم لجام (افسار) گسیخته که از آن به «فوقتورم»[i] و «اَبَرتورم»[ii] هم تعبیر شده، شدیدترین و پیشرفتهترین نوع یا مرحلۀ تورم است که درخلالِ آن، ارزش پول ملی یک کشور، و بهعبارت دیگر قدرت خرید و قابلیت تبدیل آن به سایر واحدهای پولی، به پایینترین حد سقوط میکند و در اواخر کار غالباً به صفر میرسد. در تاریخ تحوّلات اقتصادی جهان، بهویژه در مغربزمین، نمونهها و موارد متعددی از اینگونه تورم مشاهده میشود که همگی آنها متعلق به دو سه قرن اخیر یعنی دورانی است که پول کاغذی (paper money)ـ و یا به اصطلاح دقیقتر اسکناس غیرقابل تبدیل به فلز (طلا، نقره، ...) ـ رفتهرفته رواج عام و قانونی یافت و از آنجا که برخلاف پول مسکوک (coined money)، به سهولت و سرعت قابل تکثیر بود، این امکان بالقوه خطرناک را برای دولتها فراهم آورد که هرازگاهی، بهاستناد افزایش هزینهها و کاهش درآمدها و بدون رعایت ضوابط و شرایط مقرر، به انتشار اسکناسِ جدید مبادرت کنند و درنتیجه به حجم نقدینگی در جامعه بیفزایند. در این مقاله، نخست راجعبه موردپژوهیِ (case study) شش تورم لجامگسیختۀ تاریخی بحث و سپس جنبههای مشابه و مشترک بررسی و تحلیل شده است. سرانجام، در بخش نتیجهگیری و جمعبندی، تجربیات حاصل از تورمهای مذکور، کموبیش، درجهت تأیید آرای پولگرایان (monetarists) و نیز تاحدودی پیروان نظریۀ مقداری پول (quantity theory of money) تلقی شده است. این بررسی گرچه اساساً جنبۀ تاریخی دارد، از جایجایِ آن میتوان در زمینۀ شناخت، پیشگیری و مقابله با تورمهای عصر حاضر ـ و ازجمله تورم کنونی ایران که شدت فزایندۀ آن در ماههای اخیر موجب نگرانیهای جدی شده و احتمال تبدیلشدن آن به یک تورم لجامگسیخته کاملاً متصور است ـ عبرتهایی ارزنده و درسهایی آموزنده گرفت؛ چه، به گفتۀ رودکی: هر که نامُخت از گذشتِ روزگار هیچ ناموزد ز هیچ آموزگار
historic inflation
hyperinflation
inflation and the Revolution
inflation and the War
inflation and Nazism
2015
03
01
133
166
https://economics.ihcs.ac.ir/article_790_5bde2c9f1245206c0eac153cc827d0e7.pdf
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
سرمایۀ اجتماعی: تحدید دارایی یا پارامتر انتقال؟ با رویکرد اقتصاد هزینه مبادله
هادی
امیری
زهره
رضاپور
اقتصاد «هزینه مبادله» از سرآمدترین حوزههای نهادگرایی نوین است که با مسئلۀ سازماندهی پیوند دارد. ویلیامسون، در آنچه که روش ابتکاری میخواند، نشان میدهد که پیامدهای هزینه مبادله وابسته به سازماندهی مبادلات در بازار هستند و «سلسلهمراتبها» تابعی از داراییهای اختصاصی (درجۀ محدودشدن دارایی به کاربری خاص) محسوب میشوند. از سوی دیگر، سرمایۀ اجتماعی از عواملی است که سبب کاهش هزینه مبادله میگردد. در برخی مطالعات داخل کشور، سرمایۀ اجتماعی بهمنزلۀ پارامتر انتقالی در نظر گرفته شده است که هزینه مبادلۀ هریک از ساختارهای سازماندهی را کاهش میدهد، اما این مطالعه، با بررسی سایر مطالعات انجامگرفته، نشان میدهد که بهتر است سرمایۀ اجتماعی را بهمثابۀ نوعی تحدید دارایی در نظر بگیریم که هزینۀ شیوههای ورود غیرمستقیم را کاهش میدهد.
transaction Cost Economics
Asset reduction
social capital
Transmission Parameters
2015
03
01
1
16
https://economics.ihcs.ac.ir/article_1343_39d8746bb77993f951855b399241a482.pdf
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
بررسی و مقایسۀ مهمترین مسائل اقتصادی ایران و تاجیکستان
سعید
خراطها
مسائل اقتصادی به آن دسته از مسائل حوزۀ اقتصاد گفته میشود که شرایط نامساعدی را برای زندگی اجتماعی افراد به وجود میآورند و حیات اقتصادی و اجتماعی را به خطر میاندازند. مقالۀ حاضر حاصل مطالعات اکتشافی و عملیات میدانی است که در قالب پژوهشی با عنوان «بررسی مقایسهای مسائل اقتصادی ـ اجتماعی و دموگرافیک ایران و تاجیکستان» انجام شده است. در این پژوهش، ابتدا، با استفاده از منابع و اسناد (در پینوشت به برخی از این منابع اشاره شده است)[i] و مصاحبههای اولیه، فهرست معتبری از مسائل اقتصادی ایران و تاجیکستان (34 مسئلۀ اقتصادی در ایران و 38 مسئلۀ اقتصادی در تاجیکستان) شناسایی شد. این فهرست در اختیار 50 نفر از خبرگان حوزۀ علوم انسانی ایران و 48 نفر از خبرگان تاجیکستان قرار گرفت تا مهمترین مسائل اقتصادی هر کدام از کشورها از نظر خبرگان آنها شناسایی شود. پس از شناسایی، دوازده مسئله، از مهمترین مسائل دو کشور، در قالب پرسشنامهای در اختیار 400 نفر از مردم ایران و همچنین تاجیکستان قرار گرفت تا از این طریق مهمترین مسائل اقتصادی دو کشور شناسایی شوند؛ تورم و گرانی، ناتوانی از رقابت اقتصادی در بازار جهانی، فساد اداری (رانتخواری، پارتیبازی، و رشوه)، بیکاری، ناامنی اقتصادی، قاچاق کالا، پایینبودن سطح درآمد و دستمزد، و فقر اقتصادی از مهمترین مسائل اقتصادی شناساییشده در ایران بودند. برخی از مهمترین مسائل اقتصادی شناساییشده در تاجیکستان نیز عبارت بودند از بیکاری، فساد اداری (رشوهگیری پلیس و رشوهگیری در ادارات دولتی، پارتیبازی، و رانتخواری)، ناتوانی رقابت تولیدات داخلی با محصولات وارداتی، نبود شرایط کار، کمبود و نارسایی گاز مصرفی، وابستگی اقتصادی به کشورهای خارجی، و پایینبودن سطح درآمد و دستمزدها.
Social Issues
Iranian Economic Issues
Tajikistan Economic Issues
Exploratory studies
demographics of Iran and Tajikistan
2015
03
01
35
64
https://economics.ihcs.ac.ir/article_1344_809a684d373f59fccdc484c079f4c846.pdf
Journal of Iranian Economic Issues
2383-0565
2383-0565
1393
1
2
مقایسۀ پاسخهای نظری و نتایج تجربیِ تخصیص عایدی حاصل از بازیهای همکارانه
قهرمان
عبدلی
محمدجواد
رضائی
مهدی
موحدی بکنظر
بخش وسیعی از انتخابهای افراد در بستر بازیهای همکارانه و کارهای گروهی شکل میگیرد و تقسیم عایدیِ حاصل از اینگونه ائتلافها از اهمیت بسیاری برخوردار است. با توجه به اینکه چهارچوب کلی تخصیص عایدی در این نوع بازیها با بازیهای غیرهمکارانه (همچون فعالیتهای رقابتی) متفاوت است، راهحلهای متنوعی در مطالعات نظریۀ بازیها برای این منظور ارائه شده است. هدف این مطالعه اولاً مقایسۀ پاسخ این شیوهها با پاسخهای بهدستآمده از افراد پرسششده در این پژوهش و ثانیاً سنجش میزان منصفانهبودن راهحلهای نظری پیشگفته با درک افراد از تخصیص عایدی منصفانه است. یافتههای مقاله نیز حاکی از آن است که بهترتیب پاسخ «نوکلئوس» و تخصیص «مساواتطلبانه» بیشترین قرابت را با انتخاب افراد در تخصیص عایدی حاصل از بازی همکارانه دارند. افزونبر این، از نظر منصفانهبودن پاسخها نیز بهترتیب راهحلهای «نوکلئوس»، «مساواتطلبانه»، و «ارزش شپلی» از دید افراد راهحلی منصفانه قلمداد میشوند.
Shapley Value
Behavioral economics
fairness
Cooperative Game
Game Theory
2015
03
16
117
134
https://economics.ihcs.ac.ir/article_1346_7be3c77e72ade959ba024880d0522139.pdf