پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بررسی مسائل اقتصاد ایران 2383-0565 5 1 2018 09 16 A Comparative Analysis of Subjective and Objective Approaches to Value Problem in the History of Economic Thought تحلیل تطبیقی رویکردهای سوبژکتیو و ابژکتیو به مسئلۀ ارزش در اقتصاد 23 45 3933 FA سید عقیل حسینی استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه یاسوج 0000-0001-8666-3208 Journal Article 2018 05 08 This Survey traces the philosophical foundations of the value problem in the history of economic thought. The historical evolution of economic thought implies that there is no subject/object dichotomy in Aristotelian and scholastic traditions; subjective and objective dimensions of value were inseparable from each other and the natural dimension of value was correlated with the social dimension of value. However, after the renaissance and the formation of subject/object dichotomy in modern philosophy and self-interest-based capitalistic economic system, the objective dimension of value was emphasized in the classic age at first. The labor theory of value emerged in this context among classical economists and Marx. But after the marginalistic revolution, the subjective dimension of value was emphasized. Due to the domination of the mathematical approach and positivistic value-free vision in this period, the value dimension was dissolved and was replaced by the price theory. Finally, the heterodox streams tried to revive the value problem by focusing on the objective/subjective dialectics (in critical realism) and ethical and normative dimensions of economics (in AmartyaSen’s capability approach).       این مقاله به‌دنبال ردیابی مبادی فلسفی نگرش به مسئلۀ ارزش در تاریخ اندیشۀ اقتصادی است. تطورات تاریخی اندیشۀ اقتصادی حاکی از این است که در سنت ارسطویی و اسکولاستیکی به‌دلیل عدم انفکاک سوژه‎/ ابژه وجوه عینی و ذهنی ارزش درهم‎تنیده و وجوه طبیعی ارزش با وجوه اجتماعی ارزش گره خورده بود، اما پس از رنسانس و با شکل‎گیری تفکیک سوژه/‎ ابژه در عالم تفکر فلسفی و شکل‎گیری نظام اقتصادی سرمایه‎داری مبادله‌ای مبتنی‌بر نفع‎طلبی شخصی ابتدا در دورۀ کلاسیک بر ابعاد ابژکتیو و عینی ارزش تأکید شد. نظریۀ ارزش مبتنی‌بر کار در بین اقتصاددانان کلاسیک و مارکس در این بستر ظهور کرد، اما در مرحلۀ بعد متعاقب انقلاب مارژینالیسم بر ابعاد سوبژکتیو ارزش تأکید شد. در این دوره به‌دلیل سیطرۀ رویکرد کمّی ریاضی و نگرش ارزش‌ خنثایی پوزیتیویستی مسئلۀ ارزش منحل و به‌جای آن به نظریۀ قیمت توجه شد. درنهایت، جریانات هترودوکس در اقتصاد سعی کردند با تمرکز بر دیالکتیک ابژکتیو/ سوبژکتیو (رئالیسم انتقادی) و ابعاد اخلاقی و ارزشی اقتصاد (رویکرد قابلیت آمارتیا سن) مجدداً مسئلۀ ارزش را احیا کنند. ارسطو اقتصاد کلاسیک رویکرد سوبژکتیو رویکرد ابژکتیو مارکس مارژینالیسم نظریۀ ارزش. طبقه‌بندی JEL: D46 B13 B51 http://economics.ihcs.ac.ir/article_3933_6ad3dbc7611db3feb7470a0a44ba20b8.pdf